PARAFIA DUDYŃCE


Idź do treści

Menu główne:


HISTORIA PARAFII

POCZĄTKI PARAFII


Parafia Dudyńce swoimi początkami sięga XV wieku. Już wtedy istniała samodzielna parafia rzymskokatolicka p.w. Wszystkich Świętych w Pobiednie. Dzisiaj jest to największa wioska należąca do obecnej parafii Dudyńce. W zbiorach Archiwum Archidiecezji Przemyskiej odnajdujemy wzmiankę o pierwszym proboszczu, którym był ks. Piotr przed 1482r. W 1505r. jest już na pewno świątynia gdzie odprawia się Msze Święte. W XVI wieku w miejscowości Dudyńce znajdowała się kaplica jako drugi kościół na terenie parafii. W XVI wieku obie świątynie /w Pobiednie i w Dudyńcach/ zostały zajęte i zamienione przez reformatów na protestanckie zbory a następnie doszczętnie zrabowane prawdopodobnie przez właścicieli Pobiedna Pobiedzińskich i właścicieli Nowotańca Stanów. I tak było do II połowy XVII wieku. Po odzyskaniu zniszczonych świątyń odbudowano jedynie kaplicę w Dudyńcach /1721-1723/ i ustanowiono ją kościołem parafialnym. Zniszczona świątynia w Pobiednie nie została odbudowana. Jedynie w świadomości ludzi pozostała żywa pamięć przekazywana z pokolenia na pokolenie o kościele, który istniał kiedyś w ich miejscowości. Oprócz kościoła parafialnego na terenie Pobiedna w tym samym czasie istniała jeszcze jedna świątynia, a była nią prawosławna cerkiew, wzmiankowana w 1449 roku. Na temat tego obiektu nic więcej nie wiadomo. Być może że chodzi o tę samą cerkiew pod wezwaniem Podwyższenia Krzyża Świętego, która spłonęła w 1830 roku. Oprócz tych dwóch wspomnianych świątyń na terenie dzisiejszej parafii Dudyńce znajdowała się w XVI wieku jeszcze jedna. Była to drewniana kaplica w Dudyńcach. Obiekt ten podobnie jak kościół w Pobiednie został zajęty przez dysydentów na użytek protestantów a następnie został zniszczony i ograbiony przez Stano - właścicieli Jędruszkowiec. Zamiar odzyskania uposażenia i odbudowy świątyni w Dudyńcach powziął w 1646 roku biskup Paweł Piasecki zlecając patronat nad tym dziełem ks. Aleksandrowi Mieleszce proboszczowi w Niebieszczanach. działania te nie przyniosły żadnych efektów. Dopiero w latach 1675-1677 Wojciech i Tomasz Leszczyńscy właściciele Jędruszkowiec własnym kosztem odbudowali i uposażyli zrujnowaną świątynię. W latach dwudziestych bp Krzysztof Jan Szembek nawiązując do dawnej tradycji parafii w Pobiednie odbudowaną kaplicę przekształcił na kościół parafialny p.w. Wszystkich Świętych. To ustanowienie parafii w Dudyńcach prawdopodobnie miało miejsce w dniach 12-14 lutego 1721roku. Kościół został konsekrowany W Uroczystość Wniebowzięcia Najświętszej Maryji Panny 15 sierpnia 1755 przez bpa Wacława Hieronima Sierakowskiego. Ta świątynia funkcjonowała jako kościół parafialny przez ponad 100 lat. Została rozebrana w 1865 roku na wskutek złego stanu technicznego. Postanowiono wówczas wybudować nowy kościół parafialny.


KOŚCIÓŁ PARAFIALNY W DUDYŃCACH


Z inicjatywy kolatorki pani Leopoldyny z Ryskich Horodyńskiej postanowiono wybudować w miejsce rozebranej w 1865 r świątyni nowy murowany kościół. Do budowy kościoła przystąpiono w roku 1867. Poświęcono wówczas i wmurowano kamień węgielny a wydarzenie to miało miejsce podczas Mszy Świętej prymicyjnej odprawianej przez ks. Jana Jakubowskiego późniejszego proboszcza w Bukowsku pochodzącego z Dudynieckiej Parafii. Do sprawowania pieczy nad budową została powołana Rada Parafialna na czele, której stanął Hieronim Romer- właściciel majątku w Markowcach. Właściwe prace budowlane rozpoczęły się w roku 1871 po czterech latach od wmurowania kamienia i zostały zakończone w 1876. Dla potrzeb budowy świątyni powstała nieopodal cegielnia gdzie wypalano cegłę a ogromne kamienie użyte do fundamentu zostały ściągnięte wołami z kamieniołomu w Darowie. Kościół został zorientowany jako jednonawowa świątynia neogotycka na planie krzyża łacińskiego z wieżą na froncie i z transeptem. Kościół został pokryty blachą a według opinii ks. Bpa Fischera był symetryczną i piękną budowlą. Dwudziestometrowa nawa główna świątyni zakończona jest wielobocznym prezbiterium o powierzchni 45 m2. Do prezbiterium przylegają dwie wąskie zakrystie a transept zakończony jest dwiema symetrycznymi kaplicami. Do korpusu kościoła od zachodu przylega kruchta na planie kwadratu przechodząca w czworoboczną a następnie ośmioboczną wieżę nakrytą ostrosłupowym blaszanym dachem. Wnętrze całości budowli zwieńczone jest krzyżowo żeberkowym sklepieniem. Na betonowy chór wsparty jakby na arkadach prowadzą spiralne schody ułożone z piaskowca. Pierwotnie świątynia nie posiadała zewnętrznych tynków. Wewnątrz została ułożona posadzka z płyt marmurowych. Nową świątynię poświęcono w 1877 roku pozostawiając wezwanie Wszystkich Świętych. Powstanie jak i wyposażenie w dużej mierze kościół zawdzięcza ofiarności fundatorki- pani Leopoldynie Horodyńskiej, jej najbliższej rodzinie, państwu Romerom z Markowiec oraz rodzinie Truskolaskich. Bardzo wiele elementów wyposażenia przeniesiono ze starej świątyni. Wśród nich XVI wieczną chrzcielnice z piaskowca. Utworzona procedura prawna wspierająca utrzymanie budynków kościelnych i plebańskich pod nazwą „Konkurencja” sprawiła do świątyni główny ołtarz w stylu neogotyckim i duże 9-cio głosowe organy. Staraniem „Konkurencyi” wymurowano obok kościoła dzwonnicę, gdzie w roku 1900 po raz pierwszy umieszczono trzy dzwony. Dwa z nich w czasie działań wojennych zostały skonfiskowane przez wojska zaborców i przetopione na armaty. W 1930 roku po raz kolejny zawieszono trzy nowe dzwony znacznie większe od swoich poprzedników. Fundatorem największego dzwonu był ks. Piotr Adamski pochodzący z Pobiedna pracujący w Ameryce. W 1879 roku państwo Zygmuntowie z Pisarowiec ufundowali do bocznej kaplicy nowy ołtarz z obrazem Świętej Rodziny i bramę wchodową wykonaną z drewna. W roku 1881 pani Leopoldyna Horodyńska sprawiła ołtarz dębowy do drugiej kaplicy bocznej z obrazem złożenia Pana Jezusa do grobu. Ponieważ wyposażenie kościoła odbywało się w dość szybkim tempie, dlatego też w roku 1882 mogła odbyć się konsekracja świątyni dokonana przez biskupa sufragana przemyskiego Ignacego Łobosa. Rok później tj. w 1883 państwo Romerowie z Markowiec ufundowali do świątyni nowy ołtarz w stylu gotyckim, w którym umieszczono obraz św. Walentego ze starego kościoła. Po przeciwnej stronie tegoż ołtarza w sposób symetryczny umieszczono dzięki fundacji pani Apoloni Truskolaskiej nowy ołtarz z obrazem św. Jana Ewangelisty również przeniesionym ze starego kościoła. W 1884 roku z zebranych w kościele składek i znacznego datku ks. Okmińskiego sprawiono nową gotycką ambonę, do której prowadzi 10 drewnianych schodów. Tuż przed wybuchem II wojny świątynia została pomalowana. W 1881r. obejście świątyni zostało ogrodzone dzięki ofiarności fundatorki. Wskutek działań wojennych cały kościół wraz z polichromią został częściowo zniszczony. W 1944 roku po ustąpieniu frontu stan kościoła przedstawiał się tragicznie: zerwany i potłuczony dach, wieża kościelna podziurawiona kulami, w ścianach i suficie wielkie dziury po pociskach, okna w świątyni powybijane, zburzony wielki ołtarz, poszarpane obrazy, podarte chorągwie i ornaty, zniszczone organy. Takiej profanacji świątyni dokonali żołnierze urządzając sobie w kościele koszary. Do ostatnich czasów trwało usuwanie zniszczeń i remont pięknej aczkolwiek wciąż wymagającej remontu świątyni. Ogromną pomoc w odbudowaniu tego miejsca kultu okazał ks. Piotr Adamski, który wspierał finansowo tę biedną parafię w jej poczynaniach. W dalszym ciągu trwa wiele prac, które można wykonać dzięki ofiarności parafian oraz wsparciu między innymi Funduszu kościelnego i Wydziału Konserwacji Zabytków. Tak pokrótce przedstawiają się losy świątyni, która nie jest odosobniona w tym bogactwie zdarzeń przeszłości i towarzyszącej nadziei na lepsze jutro na ziemi i w wieczności.



Utworzona 1.05.2005r. Aktualizacja 02.02.2010r. | dudynce@przemysl.opoka.org.pl

Powrót do treści | Wróć do menu głównego